Last van pesterijen op het werk?

Dossier Werk

Pesten en pestbeleid ken je misschien eerder van vroeger of van school. Maar helaas voor een groot aantal mensen houdt het niet op zodra ze aan het werk gaan. Zo’n 16% van de Nederlandse werknemers heeft ‘een enkele keer tot zeer vaak’ last van pesten of intimideren door collega’s of leidinggevenden. Pesten, discriminatie of bedreigingen kunnen dus allemaal plaats vinden op de werkvloer. Wanneer trek je aan de bel, en waar en hoe?

Wanneer is het nou pesten?

Grapjes en plagen moet kunnen, maar wanneer valt het nou echt onder pesten? Vaak zijn de mensen die gepest worden erg onzeker, en kunnen daardoor ook niet makkelijk meer vaststellen of ze gepest worden of ze schamen zich er enorm voor.

Pesten is iets wat structureel plaatsvindt, dus over een langere periode. Pesten is bijvoorbeeld vijandig gedrag op één specifiek persoon die zie niet of nauwelijks kan verweren. Maar het kan natuurlijk ook op subtielere manieren gebeuren als iemand buitensluiten (niet mee vragen voor koffiepauze) of negeren.

Bij pesten is er altijd sprake van machtsongelijkheid: in het geval van plagen zie je dat het vaak over en weer gebeurt met grapjes af en toe. Bij pesten is duidelijk de pester degene die zich beter en hoger voelt (of probeert te voelen) dan het slachtoffer.

Het resultaat is dat de gepeste collega zich vaak erg alleen, onveilig en minder waard gaat voelen. Uiteindelijk kunnen ze er écht ziek van worden, en soms nog blijvende schade aan overhouden. Zo heftig kan pesten zijn.

Goed om te weten als je gepest wordt: de meeste pesters pesten omdat ze zich op een of andere manier bedreigd voelen door jou. Je bent blijkbaar ergens beter in, slimmer, mooier of je hebt iets anders waar ze jaloers op zijn. Het kan ook zijn dat ze juist vroeger zelf gepest zijn en nu proberen op deze manier te voorkomen dat ze zélf weer het slachtoffer worden.

Wat kun je doen tegen pesten op het werk?

Van pesten op het werk kun je zelfs lichamelijke klachten krijgen, dus grijp op tijd in. Maar wat kun je er precies aan doen?

Tips voor op het werk

  1. Wanneer je een onveilig of onprettig gevoel krijgt bij een situatie of door iemand, probeer die persoon zo snel mogelijk en direct aan te spreken. Voorkom echter wel dat de situatie escaleert en blijf rustig, laten jouw emoties dat niet direct toe maak dan een afspraak later met die collega om het alsnog te bespreken.
  2. Kom je er niet uit met de pestende collega? Ga dan naar je leidinggevende (of diens leidinggevende als die juist het probleem is natuurlijk).
  3. Soms heeft een bedrijf de beschikking over een vertrouwenspersoon, die je ook kunt inschakelen om een conflict op te lossen wanneer je er met stap 2 en 3 niet uit komt.
  4. Wat belangrijk om te doen is bijhouden van wat er is voorgevallen. Wanneer het gebeurde, wat de aanleiding was, en wie er eventueel getuige van waren. Naast dat je het misschien later als archief wilt gebruiken, kan het ook gewoon helpen om het van je af te schrijven.
  5. Nog een aantal andere opties die je kunt bewandelen zijn:
    1. Inschakelen van de bedrijfsarts.
    2. Indien van toepassing kun je nog contact op nemen met een speciale klachtencommissie.
    3. In het geval het een collectief probleem betreft, is het ook nog een mogelijkheid om naar de OR te gaan.
    4. Het inschakelen van een mediator om de situatie weer onder controle te krijgen. Een mediator kan gaan bemiddelden tussen jou en je collega/leidinggevende of werkgever wanneer jullie er gezamenlijk niet meer uit komen.

Het FNV heeft een artikel geschreven over oplossingen die werken bij pesterijen op het werk.

Pesten en de werkgever

Sinds 1994 valt pestgedrag en seksuele intimidatie onder de Arbo-wet en je werkgever moet dan ook aandacht besteden aan het probleem. Daarnaast kan pesten op de werkvloer voor de werkgever nadelige effecten hebben. Wanneer zichtbaar wordt dat je met pesten dingen voor elkaar krijgt, kan de hele werksfeer verkeerd gaat lopen. En dat gaat natuurlijk uiteindelijk er voor zorgen dat de kwaliteit van het werk omlaag gaat en zo dus veel meer problemen kan opleveren.

Tips voor jezelf

Pesten wordt vaak persoonlijk, en je trekt het je waarschijnlijk enorm aan. Niet alleen op je werk heeft het effect, maar ook daar buiten. Wat kun je buiten het werk doen om het pesten weer te boven te komen?

  1. In de eerste plaats: Schaam je er niet voor. Het is niet jouw schuld als je slachtoffer bent van pesterijen.
  2. Praat er over: met je partner, familie, vrienden of andere mensen bij wie je je veilig voelt. Zorg dat je een luisterend oor hebt waar je jouw verhaal kwijt kan. Je emoties onderdrukken zorgt er voor dat het uiteindelijk een keer gaat exploderen. En dit gebeurt vast op een moment waarop je er niet op zit te wachten.
  3. Denk eens aan om weerbaarheids- of assertiviteitstraining te volgen, of misschien een coach in te schakelen die je kan helpen met je persoonlijke ontwikkeling.
  4. Om meer zelfvertrouwen te krijgen kun je misschien denken aan een sociale vaardigheden training of zelfverdediging. Of je kunt natuurlijk een andere hobby of sport welke je leuk vindt (weer) gaan doen.

Is je collega mikpunt van pesterijen op het werk?

Twijfel je of je collega gepest wordt? Of weet je het zeker maar weet je niet wat je er aan kan doen? Een aantal tips voor je.

Hoe herken je pest gedrag?

De belangrijkste kenmerken zijn al eerder genoemd: Het is structureel, er is sprake van een ongelijke machtsverhouding, en de gepeste collega kan zich niet verweren.

Een aantal voorbeelden van verschillende soorten pest gedrag waar je op kunt letten.

  1. Sociaal isoleren: structureel negeren, niet meevragen voor de koffiepauze
  2. Roddelen; er wordt altijd overal wel geroddeld, maar als het weer een structureel karakter aanneemt kan het ook onder pesten gaan vallen.
  3. Bespotten
  4. Werken lastig maken: verkeerde informatie geven, of geen informatie doorgeven etc
  5. Seksuele intimidatie
  6. Racisme
  7. Lichamelijk geweld
  8. Dreigementen

Vaak zie je dat de gepeste collega slachtoffer is van meerdere soorten pestgedrag.

Wat kun je er aan doen?

  1. Ga een gesprek aan met collega’s, ga na of zij het herkennen, of dat zij misschien wat anders zien. Zoek bondgenoten.
  2. Probeer goed op te letten wie er pest en wie er gepest wordt. Ga daarbij niet af op verhalen of roddels maar alleen op wat je zelf gezien of gehoord hebt.
  3. Afhankelijk van wat je band is met de gepeste of de pester, probeer wat je gesignaleerd hebt met hun te bespreken. Probeer daarbij wel objectief te blijven.
  4. Je kunt het eventueel aangeven bij de leidinggevende zodat die zelf een oogje in het zeil kan houden en eventueel kan ingrijpen indien nodig.
  5. En wees indien het slachtoffer je in vertrouwen neemt, een luisterend oor en bagatelliseer het pesten vooral niet. Probeer je collega handvatten te geven om het probleem zelf op te lossen.